دکترای تاریخ اسلام، پژوهشگر و استاد بازنشستۀ دانشگاه فرهنگیان، اصفهان، ایران.
چکیده
تأثیرگذاری اخلاقی علماء و دانشمندان در فرهنگ اسلامی به ویژه شیعه امامیه چه در بین اهل علم یا عموم اقشارو طبقات جامعه از جمله مسائل چشمگیر و قابل توجه بوده است، چرا که که عالمان ورثۀ انبیاء و اولیاء الهی تلقی شده و شیوه رفتار آنها در جوامع خصوصاً میان دانش پژوهان و جویندگان معرفت دارای عنایت ویژهای بوده است. دار العلم اصفهان نیز با پیشنهای بیش از هزار سال از جمله کانونهای تربیت دانشمندان در رشتههای مختلف محسوب شده است. سوای از متقدمین، تا این اواخر و سدههای متأخر نیز حوزۀ اصفهان اصلیترین پایگاهها به حساب میآمد. خاصه از دوران سلطنت شاه عباس اول صفوی (996 ـ 1038 ق) تا قبل از توسعه و رونق حوزه علمیه قم توسط آیت اللّه شیخ عبدالکریم حائری یزدی (متوفی 1355 ق). آیت اللّه حاج آقا رحیم ارباب (1297 ـ 1396 ق) را میتوان از آخرین بازماندگان آن حوزه با شکوه قلمداد کرد، قطعاً نفوذ تربیتی و اخلاقی استادان، سلوک و تربیت و نیز ظرفیت امثال ایشان (آیت اللّه ارباب) در این مسئله قابل اعتنا است. شیوه و سیره اخلاقی، تربیتی ارباب به ویژه رفتار و سلوک او در اجتماع میتواند الگوی مؤثر و شایسته چه برای اهل دانش و یا جویندگان معرفت باشد.