گروه مطالعات اخلاق اجتماعی، پژوهشکده الهیات و خانواده، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران
چکیده
غالب اخلاقپژوهان و مفسران، فساد را به یک قسم منحصر میکنند و حکم ارزشی واحدی ـ یعنی ناپسند بودن ـ برای آن ترسیم مینمایند. پژوهش حاضر با هدف نقد این دیدگاه، به چیستی فساد و مشتقات آن در قرآن پرداخته است. در گونهشناسی ارائهشده، فساد در نگاه کلی یا به فاعل مرتبط است که در تقسیمبندی اصلی خود به فساد حکیمانه و غیرحکیمانه تقسیم میشود و هر یک اقسامی دارد؛ یا به متعلق فساد مربوط میشود که متعلق آن یا انسان است یا اشیا و تکوینیات. فساد در بُعد انسانی شامل فساد در نفس و بدن، فساد اعتقادی و فساد در افعال انسان است که قسم اخیر خود به فساد در کارهای اقتصادی، فرهنگی، دینی، سیاسی، امنیتی و اخلاقی تقسیم میگردد. همگی این اقسام، از نظر ارزشی الزاماً ناپسند نیستند و فساد ناپسند دارای قیود و شرایطی است که برخی از آنها همچون فسادی که در تکوینیات و به تقدیر خداوند است فاقد آن شرایطاند و از نگاه ارزشی ناپسند به شمار نمیآیند. در این تحقیق، حکم ارزشی هر یک از انواع فساد بیان شده است. روش تحقیق، استنباطیتحلیلیانتقادی و روش گردآوری دادهها، کتابخانهای است.