استادیار گروه اخلاق، پژوهشکده اخلاق و معنویت، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی، قم، ایران.
چکیده
خودتعیین‌گری از ارزش‌های بنیادین اخلاق مددکاری اجتماعی است و در ادبیات حرفه‌ای با کرامت مددجو، حق مشارکت در تصمیم‌گیری، رضایت آگاهانه و محدودسازی سلطۀ حرفه‌ای پیوند دارد؛ بااین‌حال، مددکاری اجتماعی در موقعیت‌هایی رخ می‌دهد که تصمیم مددجو همواره آزاد، آگاهانه و بی‌فشار نیست؛ بیماری سخت، خشونت خانگی، اعتیاد، ترس، وابستگی اقتصادی، فشار خانواده و خطر آسیب به خود یا دیگران می‌تواند خودتعیین‌گری را با ارزش‌هایی مانند حفظ جان، صدق، امانت، رحمت، عدالت و امنیت در تزاحم قرار دهد. مقالۀ حاضر با روش تحلیلی‌انتقادی و با تکیه بر روش‌شناسی ارزش‌گرایانه در اخلاق کاربردی اسلامی، خودتعیین‌گری را نه به‌عنوان اصلی منفرد و مطلق، بلکه به‌مثابۀ ارزشی بنیادین در شبکه‌ای از ارزش‌ها و فضایل بازخوانی می‌کند. مدعای مقاله آن است که مداخلۀ پدرمآبانه فقط در شرایط استثنایی، مانند خطر جدی قریب‌الوقوع و‌قابل پیش‌بینی، فقدان یا اختلال جدی ظرفیت تصمیم‌گیری، یا تهدید مستقیم حقوق و امنیت دیگران، قابل دفاع است و حتی در این موارد نیز باید حداقلی، موقت، قانونی، مستند، پاسخ‌گو و همراه با بازگرداندن تدریجی اختیار مددجو باشد. نوآوری مقاله در ارائۀ الگویی ارزش‌محور است که از واقع‌شناسی آغاز می‌کند، ارزش‌ها و فضایل را می‌سنجد، قواعد عملی را استخراج می‌کند، تزاحم‌ها را ارزیابی می‌کند و سپس به تصمیم حرفه‌ای قابل بازبینی می‌رسد. این الگو در تحلیل دو پروندۀ کاربردی دربارۀ کتمان تشخیص سرطان و مداخله در خشونت خانگی و‌اعتیاد به کار گرفته می‌شود.
اسلامی، محمدتقی. (1405). خودتعیین‌گری ارزش‌محور در اخلاق مددکاری اجتماعی: بازخوانی اسلامی حدود اختیار مددجو و مداخله حرفه‌ای. اخلاق و جامعه، 1(2)، 3-27.
MLA
اسلامی، محمدتقی. "خودتعیین‌گری ارزش‌محور در اخلاق مددکاری اجتماعی: بازخوانی اسلامی حدود اختیار مددجو و مداخله حرفه‌ای", اخلاق و جامعه, 1, 2, 1405, 3-27.
HARVARD
اسلامی محمدتقی. (1405). 'خودتعیین‌گری ارزش‌محور در اخلاق مددکاری اجتماعی: بازخوانی اسلامی حدود اختیار مددجو و مداخله حرفه‌ای', اخلاق و جامعه, 1(2), pp. 3-27.
CHICAGO
محمدتقی اسلامی, "خودتعیین‌گری ارزش‌محور در اخلاق مددکاری اجتماعی: بازخوانی اسلامی حدود اختیار مددجو و مداخله حرفه‌ای," اخلاق و جامعه, 1 2 (1405): 3-27,
VANCOUVER
اسلامی محمدتقی. خودتعیین‌گری ارزش‌محور در اخلاق مددکاری اجتماعی: بازخوانی اسلامی حدود اختیار مددجو و مداخله حرفه‌ای. اخلاق و جامعه. 1405;1(2):3-27.
