استادیار گروه ایرانشناسی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه میبد، میبد، ایران
چکیده
اخلاق اجتماعی به‌عنوان یکی از ارکان مهم در شناخت جوامع، همواره مورد توجه پژوهشگران بوده است. این مطالعه به بررسی اخلاق اجتماعی بختیاری‌ها در دورۀ قاجار براساس سفرنامه‌های سیاحان غربی می‌پردازد. حضور این سیاحان در مناطق بختیاری‌نشین، که به‌سبب صعب‌العبوربودن و‌‌پراکندگی جغرافیایی و همچنین کوچ‌رَوی ایل بختیاری با چالش‌هایی همراه بود، منجر به ثبت مشاهدات ارزشمندی از آداب، رسوم و‌ویژگی‌های اخلاقی این قوم شده است. این پژوهش با طرح این پرسش اساسی که «اخلاق اجتماعی بختیاری‌ها در سفرنامه‌های قاجاری چگونه بازتاب یافته است؟» به روش توصیفی‌تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه‌ای، به‌ویژه سفرنامه‌های اروپاییان، به گردآوری و تحلیل داده‌ها پرداخته است. یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که سفرنامه‌نویسان غربی با انگیزه‌های سیاسی و اقتصادی، به مطالعۀ زندگی اجتماعی بختیاری‌ها پرداخته‌اند. آن‌ها در گزارش‌های خود به ویژگی‌هایی همچون شجاعت، مهمان‌نوازی، روحیۀ جنگ‌طلبی، جایگاه خانواده و پیوند خانوادگی و صفات مذموم در جامعۀ بختیاری اشاره کرده‌اند. این پژوهش بر آن است که با نگاهی انتقادی به این منابع، تصویری جامع‌تر از اخلاق اجتماعی بختیاری‌ها در دورۀ قاجار ارائه دهد و‌نقش سیاحان را در ثبت این ویژگی‌ها واکاوی کند.
